Strona główna Zabytki Cmentarz Żydowski

Cmentarz Żydowski

Cmentarz znajdujący się przy ulicy Piaskowej stanowi zabytek. Otoczony jest wysokim murem, brama zamknięta na kłódkę. Wstęp możliwy po uprzednim zgłoszeniu się do opiekuna zabytku  wg informacji zamieszczonej na bramie nr telefonu 505 781 888
Przy bramie znajduje się tabliczka z godłem Polski i napisem:

OBIEKT ZABYTKOWY
POD OCHRONĄ PRAWA
MINISTERSTWO KULTURY I SZTUKI
NALEŻY OTOCZYĆ OPIEKĄ NR 774/ 67

Cmentarz odzwierciedla niewątpliwie historię społeczności żydowskiej, która przez kilka wieków żyła w Kromołowie, a symbole umieszczone na nagrobkach - macewach stanowią bogate źródło wiedzy o zawodach, okresie życia i funkcjach jakie pełnili zmarli.

Nagrobki z pierwszej połowy XVIII wieku – najstarszy z 1730 r. są pierwszym dowodem na istnienie zorganizowanej społeczności żydowskiej.
Nagrobki zachowały się w przeważającej ilości w niezłym stanie, napisy są czytelne niemniej cmentarz wymaga stałej opieki – oczyszczania z dzikich drzewek, krzewów i roślin. Spośród wielu  uwagę przyciągają dwa nagrobki rodziny Holenderskich wykonane z czarnego marmuru oraz  jeden na biało malowany cementowy nagrobek, który do niedawna konserwowany był na bieżąco.
Na przestrzeni wieków liczebność społeczności żydowskiej w Kromołowie zmieniała się i tak:  w 1765 r. liczyła 105 osób, potem zmalała i w 1791 r. liczyła zaledwie 30 osób, ale wraz z rozwojem miasta Kromołowa zwiększała się i już w 1808 r. było 58 osób, w 1825 – 145, w 1857 – 517, w 1860 – 719. Znaczna część Żydów trudniła się rozmaitymi rzemiosłami. Począwszy od lat 70-tych XIX wieku na skutek degradacji miasta i na skutek prężnie rozwijającej  się produkcji przemysłowej w sąsiedniej miejscowości Zawierciu następuje zmniejszenie się społeczności żydowskiej. W 1921 roku mieszkało w Kromołowie 275 Żydów, a przed wybuchem II wojny światowej 150 osób.
Przemieszczenie się ludności do Zawiercia w latach 70-tych XIX wieku nie spowodowało przesunięcia  centrum instytucjonalnego gminy żydowskiej, nadal znajdowało się ono w Kromołowie. Mimo, że od 1880 r. istniała w Zawierciu synagoga, jednak rabin urzędował  w Kromołowie. W Kromołowie grzebano też zmarłych - cmentarz żydowski w Zawierciu został otwarty dopiero w 1911 roku.
Od 1901 r. zarząd gminy żydowskiej mieścił się w Zawierciu.
W połowie lipca 1942 r. Żydzi Kromołowscy zostali wysiedleni do Zawiercia. Do jesieni 1943 r. prawie wszystkich mieszkańców getta wywieziono do hitlerowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady w  Auschwitz-Birkenau. Po wojnie istniała gmina żydowska w Zawierciu, do Kromołowa jednak Żydzi już nie powrócili.

 

 

joomla template